नांदेड २५ मार्च प्रतिनिधी माधव वाघमारे
भारतीय रेल्वेच्या नांदेड विभागाने शाश्वत विकास आणि ऊर्जा बचतीच्या दिशेने फेब्रुवारी महिन्यात ऐतिहासिक कामगिरी केली आहे. रूफटॉप सौर ऊर्जा प्रकल्पांच्या माध्यमातून केवळ पर्यावरणाचे रक्षणच नाही, तर रेल्वेच्या तिजोरीत वर्षाकाठी लाखो रुपयांची बचत होणार आहे. यासोबतच जालना येथील रेल्वे इमारतीला मिळालेल्या ‘शून्य प्लस’ प्रमाणपत्राने विभागाच्या शिरपेचात मानाचा तुरा रोवला आहे.
फेब्रुवारी महिन्यात ९० किलोवॅटचे नवे प्रकल्प कार्यान्वित
रेल्वेच्या विद्युत विभागाने नवीकरणीय ऊर्जेचा वापर वाढवण्यासाठी फेब्रुवारी २०२६ मध्ये अतिरिक्त ९० kWp क्षमतेचे सौर प्रकल्प यशस्वीरित्या सुरू केले आहेत. यामध्ये प्रामुख्याने मुदखेड (६० kWp), दिनेगाव (२० kWp) आणि लासूर (१० kWp) या स्थानकांचा समावेश आहे.
चालू आर्थिक वर्षात जानेवारी अखेरपर्यंत आधीच २९० kWp क्षमतेचे प्रकल्प कार्यान्वित झाले होते. यामध्ये विभागीय कार्यालय (३० kWp), नांदेड IOH (१०० kWp), पूर्णा (८० kWp) आणि आदिलाबाद (८० kWp) येथील प्रकल्पांचा समावेश आहे. आता नव्या प्रकल्पांमुळे ही क्षमता अधिक विस्तारली आहे.
आकडेवारीतून मिळणारा फायदा:
- स्वच्छ वीज निर्मिती: वर्षाला सुमारे १,३१,४०० युनिट्स.
- आर्थिक बचत: रेल्वे प्रशासनाचे वर्षाला साधारण १३.१४ लाख रुपये वाचणार आहेत.
- पर्यावरण पूरक: दरवर्षी सुमारे १०८ मेट्रिक टन कार्बन डायऑक्साइड (CO₂) उत्सर्जन कमी होण्यास मदत होईल.
जालन्याच्या ‘C&W’ इमारतीचा देशात डंका
ऊर्जा बचतीच्या बाबतीत जालना येथील कॅरेज अँड वॅगन (C&W) इमारतीने मोठी मजल मारली आहे. भारत सरकारच्या ऊर्जा कार्यक्षमता ब्युरो (BEE) कडून या इमारतीला “शून्य प्लस” (Shunya Plus) हे प्रतिष्ठित प्रमाणपत्र बहाल करण्यात आले आहे. ही इमारत ‘नेट पॉझिटिव्ह’ ठरली असून, ती स्वतःला लागणाऱ्या ऊर्जेपेक्षा जास्त वीज निर्माण करत आहे.
हरित रेल्वेचा संकल्प
“रेल्वे प्रशासन केवळ प्रवासी सेवाच नाही तर पर्यावरणीय शाश्वततेसाठी देखील कटिबद्ध आहे. सौर ऊर्जेचा हा विस्तार आणि आधुनिक तंत्रज्ञानाचा वापर करून कार्बन उत्सर्जन कमी करणे हे आमचे मुख्य उद्दिष्ट आहे,” अशी भावना रेल्वे प्रशासनाकडून व्यक्त करण्यात आली आहे.
वृत्त संकलन: प्रतिनिधी माधव वाघमारे
पर्यायी आकर्षक हेडलाईन्स (Headlines):
१. नांदेड रेल्वे विभाग ‘ग्रीन एनर्जी’ कडे; सौर प्रकल्पांतून वर्षाला १३ लाखांची बचत!
२. रेल्वेची ‘सोलर एक्सप्रेस’: मुदखेड, दिनेगाव अन् लासूरमध्ये सौर ऊर्जा प्रकल्प सुरू.
३. जालना रेल्वे इमारतीला ‘शून्य प्लस’ बहुमान; स्वतःच्या गरजेपेक्षा जास्त वीज निर्मिती!
४. पर्यावरण रक्षणात नांदेड रेल्वे आघाडीवर; १०८ मेट्रिक टन कार्बन उत्सर्जन होणार कमी.
