नांदेड ११ एप्रिल (प्रतिनिधी: माधव वाघमारे)
भारताची आगामी जनगणना ही केवळ आकडेवारी नसून ती राष्ट्रनिर्मितीचा मुख्य आधार आहे. विकास योजना, धोरणनिर्मिती आणि पायाभूत सुविधांचे नियोजन या माहितीवरच अवलंबून असते. त्यामुळे नांदेड जिल्ह्यातील प्रत्येक नागरिकाने अचूक माहिती देऊन या प्रक्रियेत आपले योगदान द्यावे,” असे आवाहन जिल्हाधिकारी राहुल कर्डीले यांनी केले.
जिल्हाधिकारी कार्यालयातील नियोजन सभागृहात आयोजित ‘जनगणना फील्ड ट्रेनर्स’च्या तीन दिवसीय प्रशिक्षण वर्गाच्या उद्घाटनप्रसंगी ते बोलत होते.
जनगणनेचे ऐतिहासिक महत्त्व
यावेळी बोलताना जिल्हाधिकारी म्हणाले की, ही भारताची १६ वी जनगणना असून स्वातंत्र्यानंतरची ही ८ वी जनगणना आहे. भारतीय संविधानातील तरतुदीनुसार ही प्रक्रिया लोकशाहीचा पाया अधिक भक्कम करण्यासाठी अत्यंत महत्त्वाची आहे. या माहितीचा वापर भविष्यातील कल्याणकारी योजनांच्या आखणीसाठी केला जातो.
देशातील पहिली ‘डिजिटल’ जनगणना
या जनगणनेचे सर्वात मोठे वैशिष्ट्य म्हणजे ही पूर्णपणे डिजिटल स्वरूपात होणारी पहिलीच जनगणना असेल. याची काही प्रमुख वैशिष्ट्ये खालीलप्रमाणे आहेत:
- वेगवान आणि अचूक: डिजिटल प्लॅटफॉर्ममुळे माहिती संकलन जलद होईल.
- पर्यावरणपूरक: कागदाचा वापर कमी असल्याने ही प्रक्रिया पर्यावरणपूरक ठरेल.
- स्वगणनेची सुविधा (Self-Enumeration): इतिहासात प्रथमच सामान्य नागरिकांना पोर्टलद्वारे स्वतःची माहिती स्वतः भरण्याची (स्वगणना) सुविधा उपलब्ध करून देण्यात आली आहे.
मे आणि जून २०२६ मध्ये होणार काम
जिल्हाधिकाऱ्यांनी स्पष्ट केले की, नांदेड जिल्ह्यात मे आणि जून २०२६ या कालावधीत प्रगणक घरोघरी जाऊन माहिती संकलित करणार आहेत. या काळात नागरिकांनी कोणत्याही भीतीशिवाय आणि संकोचाशिवाय प्रगणकांना वस्तुनिष्ठ माहिती द्यावी.
उपस्थित मान्यवर
या उद्घाटन कार्यक्रमाला निवासी उपजिल्हाधिकारी किरण अंबेकर, महानगरपालिकेचे उपायुक्त अभिजित वायकोस, सहाय्यक आयुक्त श्रीमती मनीषा नरसाळे आणि जनगणना संपर्क अधिकारी नेहाल धुरंधरे यांची प्रमुख उपस्थिती होती.
या तीन दिवसीय प्रशिक्षण वर्गात संजय सोळंकर, गिरीश सर्कलवाड आणि संघरत्न सोनसळे हे तज्ज्ञ प्रशिक्षक म्हणून मार्गदर्शन करत आहेत. या प्रशिक्षणातून तयार झालेले मास्टर ट्रेनर्स पुढे ग्रामीण आणि शहरी भागातील प्रगणकांना प्रशिक्षित करणार आहेत.
