प्रतिनिधी: माधव वाघमारे, नांदेड
नांदेड ७ जुलै भारत निवडणूक आयोगाच्या मार्गदर्शक सूचनांनुसार मतदार यादीच्या विशेष संक्षिप्त पुनरीक्षण मोहिमेअंर्गत एक अत्यंत महत्त्वपूर्ण प्रक्रिया राबवली जात आहे. मतदार यादीतील स्वतःचे किंवा आपल्या नातेवाईकांचे नाव अचूकपणे तपासण्यासाठी तसेच आवश्यक तपशील पडताळण्यासाठी निवडणूक आयोगाने मार्गदर्शक नियमावली जाहीर केली असून, नागरिकांना ‘गणना प्रपत्रा’सोबत विशिष्ट कालखंडानुसार जन्म व नागरिकत्वाचे पुरावे सादर करावे लागणार आहेत. सर्व नागरिकांनी आणि मतदारांनी आपल्या नावाची खात्री ‘https://voters.eci.gov.in’ या अधिकृत संकेतस्थळावर किंवा संबंधित मतदान केंद्रस्तरीय अधिकारी (BLO) यांच्याशी संपर्क साधून करून घ्यावी, असे आवाहन करण्यात आले आहे.
निवडणूक विभागाकडून मिळालेल्या माहितीनुसार, गणना प्रपत्रात नमूद केलेल्या तपशिलानुसार जर मतदाराचा तपशील मतदार यादीत उपलब्ध नसेल किंवा डेटाबेसशी जुळत नसेल, तर संबंधित मतदारास मतदार नोंदणी अधिकाऱ्यांकडून कायदेशीर नोटीस निर्गमित केली जाईल. अशी नोटीस प्राप्त झाल्यानंतर मतदारांना त्यांच्या जन्माच्या वर्षानुसार खालीलप्रमाणे वैध कागदपत्रे सादर करणे आवश्यक राहील.
जन्माच्या वर्षानुसार कागदपत्रांची वर्गवारी पुढीलप्रमाणे:
- दिनांक ०१.०७.१९८७ पूर्वी भारतात जन्म झाला असल्यास: अशा मतदारांना स्वतःची जन्मतारीख आणि जन्मस्थळ सिद्ध करण्यासाठी निवडणूक आयोगाने जाहीर केलेल्या अधिकृत सूचीमधील कोणतेही एक वैध कागदपत्र सादर करणे बंधनकारक आहे.
- दिनांक ०१.०७.१९८७ ते ०३.१२.२००४ दरम्यान भारतात जन्म झाला असल्यास: या कालावधीत जन्मलेल्या मतदारांना स्वतःची जन्मतारीख व जन्मस्थळ सिद्ध करणाऱ्या पुराव्यासोबतच, आपले वडील किंवा आई यांचेही जन्मतारीख व जन्मस्थळ सिद्ध करणारे सूचीमधील कोणतेही एक वैध कागदपत्र सादर करावे लागेल.
- दिनांक ०३.१२.२००४ नंतर भारतात जन्म झाला असल्यास: या मतदारांना स्वतःच्या जन्मतारीख व जन्मस्थळाच्या पुराव्याव्यतिरिक्त, आई आणि वडील या दोघांचीही जन्मतारीख व जन्मस्थळ सिद्ध करणारी कागदपत्रे सादर करावी लागतील. तसेच, पालकांपैकी कोणीही भारतीय नागरिक नसल्यास, मतदाराच्या जन्माच्या वेळी संबंधित व्यक्तीचा वैध पासपोर्ट व व्हिसाची प्रमाणित प्रत सादर करणे आवश्यक राहील.
- भारताबाहेर जन्म झाला असल्यास: परदेशात जन्मलेल्या मात्र भारतीय नागरिकत्व असलेल्या व्यक्तींना विदेशातील संबंधित भारतीय दूतावास (Mission) यांनी जारी केलेल्या जन्म नोंदणीच्या पुराव्याची प्रत जोडणे बंधनकारक आहे.
- नोंदणीकरण किंवा नागरिकीकरणाद्वारे नागरिकत्व प्राप्त केले असल्यास: अशा नागरिकांना केंद्र शासनाकडून प्राप्त झालेले ‘नागरिकत्व नोंदणी प्रमाणपत्र’ जोडणे अनिवार्य राहील.
स्वीकार्य असणाऱ्या वैध कागदपत्रांची सूची (स्व-प्रमाणित प्रत आवश्यक):
निवडणूक आयोगाच्या निर्देशानुसार, वरील निकषांची पूर्तता करण्यासाठी स्वतः, वडील व आई यांच्याकरिता स्वतंत्र स्व-प्रमाणित (Self-Attested) कागदपत्रे सादर करावीत. स्वीकार्य कागदपत्रांची सूची खालीलप्रमाणे आहे:
१. केंद्र शासन, राज्य शासन किंवा सार्वजनिक क्षेत्रातील उपक्रम (PSU) यांचे नियमित कर्मचारी अथवा निवृत्तीवेतनधारकांना निर्गमित केलेले कोणतेही ओळखपत्र/निवृत्तीवेतन प्रदान आदेश.
२. शासन, स्थानिक प्राधिकरण, बँका, टपाल विभाग, LIC किंवा सार्वजनिक क्षेत्रातील उपक्रम (PSU) यांच्यामार्फत भारतात निर्गमित करण्यात आलेले दिनांक ०१.०७.१९८७ पूर्वीचे कोणतेही ओळखपत्र/प्रमाणपत्र/दस्तऐवज.
३. सक्षम प्राधिकरणामार्फत निर्गमित केलेले जन्म प्रमाणपत्र.
४. वैध भारतीय पासपोर्ट (पारपत्र).
५. मान्यताप्राप्त मंडळ/विद्यापीठ यांच्यामार्फत निर्गमित केलेले मॅट्रिक्युलेशन/शैक्षणिक प्रमाणपत्र.
६. सक्षम राज्य प्राधिकरणामार्फत निर्गमित करण्यात आलेले कायमस्वरूपी रहिवासी प्रमाणपत्र.
७. वनहक्क प्रमाणपत्र.
८. सक्षम प्राधिकरणामार्फत निर्गमित करण्यात आलेले इतर मागासवर्गीय/अनुसूचित जाती/अनुसूचित जमाती अथवा इतर जात प्रमाणपत्र.
९. राष्ट्रीय नागरिक नोंदणी (NRC) दस्तऐवज (ज्या ठिकाणी लागू असेल तिथे).
१०. शासकीय अधिकाऱ्यांमार्फत कोणत्याही सांविधिक/प्रशासकीय नियमानुसार जतन केलेली कौटुंबिक नोंद.
११. शासनामार्फत निर्गमित केलेले जमीन/घर वाटप प्रमाणपत्र.
१२. आधार कार्डकरिता, आयोगाचे पत्र क्र. २३/२०२५-ERS/Vol. II दिनांक ०९.०९.२०२५ (परिशिष्ट-II) अन्वये निर्गमित केलेले निर्देश लागू राहतील.
महत्त्वाचे आवाहन: सर्व मतदारांनी प्रशासनाकडून नोटीस प्राप्त झाल्यास विहित मुदतीत वरील कागदपत्रांची पूर्तता करून आपले नाव मतदार यादीत सुरक्षित ठेवावे आणि लोकशाही बळकटीकरणाच्या या प्रक्रियेत प्रशासनाला सहकार्य करावे, असे आवाहन निवडणूक विभागाच्या वतीने करण्यात आले आहे.
